2026-жылдын 31-мартында Кемин шаарында «Кемин Инвест – 2026: Өнүгүү жана мүмкүнчүлүктөр» аттуу инвестициялык форум өтүп, ал 2025-жылдагы райондун социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн жыйынтыгын чыгаруу менен айкалыштырылды. Иш-чара мамлекеттик органдар, бизнес жана инвесторлор ортосундагы диалог үчүн негизги аянтча болду.
Форумдун алкагында 2025-жылдын жыйынтыктары сунушталып, өнүгүүнүн артыкчылыктуу багыттары жана райондун инвестициялык мүмкүнчүлүктөрү белгиленди, ошондой эле 15тен ашык инвестициялык долбоорлор тааныштырылды. Өзгөчө көңүл бизнес үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүүгө жана мамлекеттик жана жеке секторлор ортосундагы кызматташтыкты кеңейтүүгө бурулду.
Акимдин орун басары Дубанаев Алмазбек 2025-жылдын жыйынтыктарын сунуштап, негизги багыттарды белгиледи:
- Стратегиялык пландоо күчөтүлдү: ПСЭР 2030-жылга чейин актуалдаштырылып, инвестициялык климатты жакшыртуу боюнча артыкчылыктар жана чаралар аныкталды.
- Экономика бюджеттик кирешелердин өсүшүн көрсөттү (бардык деңгээлдерде план ашыгы менен аткарылды), салыктык контроль күчөтүлүп, карыздар кыскартылды.
- Инвестициялык активдүүлүк жогору: энергетика, өнөр жай жана АПК тармактарында 8 ири долбоор ишке ашырылып, жалпы көлөмү 200 млн АКШ долларынан ашып, 600дөн ашык жумуш орун түзүлдү.
- Өнөр жай өндүрүшүнүн көлөмү 42,5%га өстү, ошол эле учурда түзүмдүк тең салмаксыздыктар жана тышкы чектөөлөр сакталууда.
- Айыл чарба негизги сектор бойдон калууда: сугат системасы өнүгүүдө, айрым өсүмдүктөр жана мал чарбачылыгы өсүүдө, сууну үнөмдөөчү технологиялар киргизилүүдө.
- Инфраструктура жана кызмат көрсөтүүлөр: жолдор, транспорт, энергетика жана интернет жаңыланып, жашоо сапаты жана кызматтардын жеткиликтүүлүгү жогорулады.
- Бюджеттик чыгымдар социалдык тармакка жана инфраструктурага багытталып, республикалык каражаттар жана гранттар тартылды.
- Туризм жана курулуш өсүү чекиттери катары каралууда (экотуризм, Кемин-Сити долбоору).
“Мунун негизинде, биздин район туруктуу экономикалык активдүүлүктү сактап, инвестицияларга, инфраструктурага жана экономиканы диверсификациялоого басым жасап жатканын белгилесек болот, ошол эле учурда инфраструктуралык жана кадрдык чакырыктар бар”, – деп белгиледи ал сөзүнүн аягында.
Район башчысы, аким Канболот Тутуев 2026-жылга карата Кемин районунун инвестициялык мүмкүнчүлүктөрүнүн планын сунуштап, райондогу 6 муниципалитеттин потенциалдуу инвестициялык объектилерин тааныштырды. Ал эки стратегиялык багытты белгиледи: туризм жана инвестициялар. Бул багыттардын негизги максаты – жеке инвестицияларды тартуу, мамлекеттик-жеке өнөктөштүктү өнүктүрүү, жаңы жумуш орундарын түзүү жана экспорттук мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтүү.
“Туризмди өнүктүрүү багытында биз туристтерди тартуу жана райондун имиджин жогорулатуу үчүн 3 ири маданий-экологиялык иш-чараны пландадык: “Ак илбирс-2026” экофестивалы, “Каттама Fest” фестивалы жана “ЭКОдем” фестивалы. Инвестициялар багытында болсо биз 4 түрдөгү коштоо механизмин сунуштайбыз:
- “Бирдиктүү терезе” – мөөнөттөрдү кыскартуу (жер маселелери – 30 күндүн ордуна 10–15 күн; архитектура – 20 күндүн ордуна 10 күн; башка багыттар – 45 күндүн ордуна 20–30 күн).
- “Инвест-инфостенд” – жер, ресурстар, логистика жана инфраструктура боюнча толук, так жана актуалдуу маалымат бир аянтчада.
- Жеке куратор – ар бир инвестициялык долбоорду башынан аягына чейин коштоо.
- Ачык мониторинг жана дашборд – реалдуу убакыт режиминде”, – деп белгиледи аким.
Ошондой эле район башчысы потенциалдуу объектилерди атап өтүп, алардын статусун жана инвесторлор үчүн сунуштарын билдирип, жүргүзүлүп жаткан иштердин стратегиялык маанисин баса белгиледи: “Биздин негизги милдет – инвестиция тартуу менен гана чектелбестен, туруктуу өнүгүүнү камсыз кылуу, бизнес үчүн жагымдуу шарттарды түзүү жана жаңы жумуш орундарын ачуу. Келечекте Кемин району инвестицияларды тартуу, инфраструктураны өнүктүрүү жана жергиликтүү ишкердикти колдоо боюнча активдүү ишин улантып, бул туруктуу экономикалык өсүшкө жана калктын жашоо сапатын жогорулатууга негиз болот”.
Иш-чаранын негизги жыйынтыгы катары Кемин райондук мамлекеттик администрациясы, Кызыл-Октябрь айыл өкмөтү жана «Шанфэн ЗЭТ Цемент» ЖЧКсынын ортосунда цемент заводун куруу боюнча үч тараптуу келишимге кол коюлду. Долбоор 2026-жылы ишке ашырылып, алдын ала эсептөөлөр боюнча 1000ге чейин жаңы жумуш ордун түзүүгө мүмкүндүк берет.
Мындан тышкары, форумдун алкагында 2025-жылы райондун социалдык-экономикалык ɵнүгүшүнɵ кошкон салымы, инвестициялык долбоорлорду ишке ашырууда кɵрсɵткɵн жигердүү катышуусу жана ишенимдүү ɵнɵктɵштүгү үчүн “Мыкты Ɵнɵктɵш - 2025” номинациясында төмөнкү өнөктөштөр сыйланды:
- “Алтынкен” ЖЧКсы
- “Алакуш” этно-комплекси ЖЧКсы
- “Альбир” аймактык коомдук кайрымдуулук фонду
- “Евро Шпал” ЖЧКсы
- “Kemin Guest House” конок үйү
- “Кемин Ордо” эс алуу борбору
- Орловка лыжа базасы
- “Салют Компани” ЖЧКсы
- “Өнүктүрүү саясат институту” КБ
- “Терек Таш” ЖЧКсы
- “Учкун ВМ” ЖЧКсы
- “Этернал Энергия” ЖЧКсы
- “Юнайтед Фут Альянс” ЖЧКсы
Өз кезегинде Өнүктүрүү саясат институту да өнөктөштөрүнө – райондук Коордианциялык кеңештин мүчөлөрүнө – ыраазычылык каттарын тапшырды.
Форумдун жыйынтыгында катышуучулар иш-чара негизги тараптардын ортосундагы координацияны күчөтүп, өнүгүүнүн артыкчылыктуу багыттарын аныктоого жана мындан аркы өсүш үчүн конкреттүү кадамдарды белгилөөгө мүмкүнчүлүк бергенин белгилешти.